Toen bont de grote werkgever van Mors werd
Decennialang werden de huiden in Nykøbing gelooid, gesneden en genaaid. Op het hoogtepunt had de fabriek bijna 400 medewerkers.
Van een werkplaats in Kopenhagen naar de Limfjorden
Stampe begon in 1946 als bontwerkerij in Kopenhagen. Begin jaren zeventig is de productie verhuisd naar Nykøbing Mors, waar de fabriek aan N. A. Christensens Vej lag, midden in het industriekwartier van de stad.
Hier werden de huiden gelooid, gesneden en genaaid — van ruwe huid tot afgewerkte bontjas.
Het eiland had precies wat een bontfabriek nodig had
Het was geen toeval dat het bont naar de Limfjorden verhuisde. Eind jaren zestig legde Nykøbing vlak bij de stad een nieuw industriegebied aan — op de oude vuilstort bij wat vandaag N. A. Christensens Vej heet. Hier was ruimte, en hier waren goedkope vierkante meters.
De staat trok dezelfde kant op. De regionale ontwikkelingssteun haalde in die jaren industrie naar Noordwest-Jutland, en richtte zich vooral op fabrieken die werk voor vrouwen konden scheppen. Een bontfabriek was het voorbeeld bij uitstek: naaien is ambacht dat zich niet aan de lopende band laat doen, en het vraagt veel geoefende handen.
En de grondstof lag voor de deur. Denemarken behoorde toen tot de grootste nertsproducenten ter wereld, en de dichtste concentraties fokkerijen lagen juist in Noord- en West-Jutland — rond de Limfjorden. In 1978 kwam daar de Sallingsundbroen bij, die de veerboten verving, zodat de weg naar de klanten korter werd.
Foto: Claus Bonnerup, Morsø Lokalhistoriske Arkiv (F384). Met toestemming overgenomen.
Een van de grootste werkgevers van het eiland
Op het hoogtepunt werkten er bijna 400 mensen in de fabriek. Bont was toen een industrie op Mors, net als de ijzergieterij en de slachterij, en voor veel bewoners van Mors was Stampe de eerste werkgever.
Vooral het naaiatelier was groot. Een bontjas naaien is ambacht dat zich niet aan de lopende band laat doen — elke huid is anders en moet worden gematcht op kleur, lengte en haarlaag.
Toen de vos naar Mors kwam
In het voorjaar van 1984 veranderde de bontmode. Zeehondenbont raakte uit de mode en de langharige soorten — vos en wasbeer — namen het over.
Dat betekende meer werk, niet minder: een langharige bontjas kost ongeveer drie keer zoveel tijd om te naaien. In mei 1984 zocht Stampe daarom met een advertentie in Morsø Folkeblad 20-30 nieuwe medewerkers.
Mors is nog altijd het adres
Het naaien van de grote series gebeurt vandaag bij partners, maar Mors is nog altijd het hart van het bedrijf. Het hoofdkantoor, het magazijn en de showroom liggen aan Ringvejen 60 in Nykøbing, en van hieruit gaan de bontjassen de wereld in.
De huiden kopen we zelf op de veiling, en de bontwerker werkt nog altijd met de hand bij.
Lees verder
Het verhaal van Mors is één hoofdstuk. Hier zijn de andere.
Levinsky sinds 1869
Een oud bonthuis uit de Østergade dat deel van de familie werd.
De familie achter de naam
De jongen uit het kindertehuis, de fabrikant en de bontwerker.
Over ons
De tijdlijn van 1946 tot vandaag, op één plek.
Bronnen
De pagina is gebaseerd op het eigen archief van de familie en op openbaar toegankelijke bronnen. Alle beelden zijn van Stampe zelf, tenzij er een andere bron bij het beeld staat.
- Nordjyske: „Ooit was het een van de grootste werkgevers van het eiland“, 1 januari 2019
- Morsø Folkeblad, 5 mei 1984, aangehaald in Morsø Lokalhistoriske Arkiv (archiefnr. F384)
- Nordjyske: „Nertsruiming of niet“, 20 oktober 2020
- Det Centrale Virksomhedsregister: K. V. Stampe & Sønner A/S, CVR 40493719
- Morsø Lokalhistoriske Arkiv: de industrieterreinen aan N. A. Christensens Vej, april 1966 (B4279)
- Kulturmiljøatlas Mors, Kulturarvsstyrelsen — over het industriegebied en de regionale ontwikkelingssteun
- Trap Danmark: Morsø Kommune 1970–2007 — over de Sallingsundbroen
- Pattedyratlas: de verspreiding van nertsfokkerijen in Denemarken