Þegar loðskinnið varð stóri vinnustaðurinn á Mors
Í áratugi voru skinnin sútuð, skorin og saumuð í Nykøbing. Þegar mest var störfuðu tæplega 400 manns í verksmiðjunni.
Frá verkstæði í Kaupmannahöfn til Limfjorden
Stampe hóf feril sinn sem feldskeraverkstæði í Kaupmannahöfn árið 1946. Í upphafi áttunda áratugarins var framleiðslan flutt til Nykøbing Mors, þar sem verksmiðjan stóð við N. A. Christensens Vej í miðju iðnaðarhverfi bæjarins.
Þar voru skinnin sútuð, skorin og saumuð — alla leið frá hráu skinni til fullbúinnar loðkápu.
Eyjan hafði nákvæmlega það sem loðskinnaverksmiðja þurfti
Það var engin tilviljun að loðskinnið flutti að Limfjorden. Í lok sjöunda áratugarins lagði Nykøbing nýtt iðnaðarsvæði nálægt bænum — á gamla sorphaugnum við það sem í dag heitir N. A. Christensens Vej. Þar var pláss, og þar voru fermetrarnir ódýrir.
Ríkið togaði í sömu átt. Byggðaþróunarstyrkir drógu á þessum árum iðnað til Norðvestur-Jótlands, og þeir beindust einkum að verksmiðjum sem gátu skapað störf fyrir konur. Loðskinnaverksmiðja var sjálft skólabókardæmið: saumurinn er handverk sem ekki verður sett á færiband og krefst margra þjálfaðra handa.
Og hráefnið lá rétt utan dyra. Danmörk var þá meðal stærstu minkaframleiðenda heims, og þéttustu búin voru einmitt á Norður- og Vestur-Jótlandi — í kringum Limfjorden. Árið 1978 kom Sallingsundbroen að auki í stað ferjanna, svo leiðin til viðskiptavinanna styttist.
Ljósmynd: Claus Bonnerup, Morsø Lokalhistoriske Arkiv (F384). Birt með leyfi.
Einn stærsti vinnustaður eyjarinnar
Þegar mest var störfuðu tæplega 400 manns í verksmiðjunni. Loðskinn var þá iðnaður á Mors til jafns við járnsteypuna og sláturhúsið, og fyrir marga Morsbúa var Stampe fyrsti vinnustaðurinn.
Saumastofan var sérstaklega stór. Að sauma loðkápu er handverk sem ekki verður sett á færiband — hvert skinn er ólíkt og þarf að para saman eftir lit, lengd og hárafari.
Þegar refurinn kom til Mors
Vorið 1984 breyttist loðskinnatískan. Selskinnið var á útleið og langhærðu skinnin — refur og þvottabjörn — tóku við.
Það þýddi meiri vinnu, ekki minni: langhærð loðkápa tekur um þrefalt lengri tíma að sauma. Í maí 1984 auglýsti Stampe því eftir 20-30 nýjum starfsmönnum í Morsø Folkeblad.
Mors er enn heimilisfangið
Saumur stóru seríanna fer í dag fram hjá samstarfsaðilum, en Mors er enn hjarta fyrirtækisins. Höfuðstöðvarnar, lagerinn og sýningarsalurinn eru við Ringvejen 60 í Nykøbing, og þaðan eru kápurnar sendar út í heim.
Skinnin kaupum við sjálf á uppboði, og feldskerinn lagar enn til í höndunum.
Lesa meira
Sagan um Mors er einn kafli. Hér eru hinir.
Levinsky síðan 1869
Gamalt loðskinnahús við Østergade sem varð hluti af fjölskyldunni.
Fjölskyldan á bak við nafnið
Drengurinn af barnaheimilinu, verksmiðjueigandinn og feldskerinn.
Um okkur
Tímalínan frá 1946 til dagsins í dag, samankomin á einum stað.
Heimildir
Síðan byggir á skjalasafni fjölskyldunnar og opinberum heimildum. Allar myndir eru í eigu Stampe nema önnur heimild sé tilgreind við myndina.
- Nordjyske: „Engang var det en af øens største arbejdspladser“, 1. janúar 2019
- Morsø Folkeblad, 5. maí 1984, vísað til í Morsø Lokalhistoriske Arkiv (skjalanr. F384)
- Nordjyske: „Minkaflivning eller ej“, 20. október 2020
- Det Centrale Virksomhedsregister: K. V. Stampe & Sønner A/S, CVR 40493719
- Morsø Lokalhistoriske Arkiv: iðnaðarsvæðin við N. A. Christensens Vej, apríl 1966 (B4279)
- Kulturmiljøatlas Mors, Kulturarvsstyrelsen — um iðnaðarsvæðið og byggðaþróunarstyrkina
- Trap Danmark: Morsø Kommune 1970–2007 — um Sallingsundbroen
- Pattedyratlas: útbreiðsla minkabúa í Danmörku